HOME | Tin tức|NHỮNG CỔNG LÀNG VIỆT CỔ KÍNH VẪN VỮNG CHÃI THEO DÒNG THỜI GIAN

Tin tức

Lưu niệm

Hoạt động dịch vụ

Cổng làng được thiết kế theo lối kiến trúc độc đáo, được ngăn cách với nơi giao thương bởi một cây cầu bắc ngang qua (ảnh st)

NHỮNG CỔNG LÀNG VIỆT CỔ KÍNH VẪN VỮNG CHÃI THEO DÒNG THỜI GIAN

20:59 - Ngày 17/04/2019

Cùng với cây đa, bến nước, sân đình, cổng làng là biểu tượng của rất nhiều làng quê đồng bằng Bắc Bộ. Mỗi cổng làng đều có một nét văn hóa riêng tuỳ theo đặc điểm của làng đó. Ngày nay, cùng với dòng thời gian không ngừng chảy, các cổng làng cũng ngày càng mai một dần, lặng lẽ biến mất. Nhưng ở một số nơi, việc gìn giữ được cổng làng mang nhiều ý nghĩa với cả một nền văn hoá, một nét đẹp đặc trưng của cả vùng quê Việt. Hãy cùng HOVANVANMIEU điểm qua những cổng làng vẫn trường tồn và giữ vững hình ảnh cổ kính, rêu phong của mình.

Cổng làng Mông Phụ

Cổng làng Mông Phụ (xã Đường Lâm, Sơn Tây, Hà Nội) xây dựng vào thời Hậu Lê, năm 1553, đời vua Lê Thần Tông, là một trong những cổng làng còn giữ được nguyên vẹn như ban đầu. Cổng làng Mông Phụ được coi là cổng chính của Đường Lâm, quay mặt về hướng Đông Nam, chếch phía Tây là núi Tổ (núi Tản Viên). Các bậc tiền bối xứ Đoài cho biết, Đông Nam là hướng của gió lành, hướng của mặt trời mọc – hướng phát triển mạnh mẽ, con cháu mai sau sẽ thịnh vượng.

Cổng làng Mông Phụ (xã Đường Lâm, Sơn Tây, Hà Nội) xây dựng vào thời Hậu Lê, năm 1553, đời vua Lê Thần Tông (ảnh st)
Cổng làng Mông Phụ (xã Đường Lâm, Sơn Tây, Hà Nội) xây dựng vào thời Hậu Lê, năm 1553, đời vua Lê Thần Tông (ảnh st)

Cổng được làm theo kiểu “Thượng gia hạ môn” có nghĩa là trên là nhà, dưới là cổng. Cổng được xây bít đốc, có trụ đỡ mái và đầu nóc, bên trong có khung gỗ, kèo, hoành, rui, trên mái lợp ngói. Tường của cổng làng được làm bằng đá ong đào từ lòng đất, cát thì lấy trên gò trong vùng rồi trộn vôi với mật, tạo thành hỗn hợp kết dính để xây cổng. Tường xây đá ong trần chít mạch, không “đao, đấu, diềm, mái”. Hai cánh cổng được làm bằng gỗ lim theo hình “cánh dế” dày chừng bốn năm phân, xoay trên hai cối cổng bằng đá và hai bánh xe gỗ bọc thép.

Trải qua bao nhiêu năm, cổng làng Mông Phụ vẫn giữ được sự uy nghiêm cổ kính của mình (ảnh st)
Trải qua bao nhiêu năm, cổng làng Mông Phụ vẫn giữ được sự uy nghiêm cổ kính của mình (ảnh st)

Với truyền thống văn hóa và lịch sử lâu đời, người dân Đường Lâm đã khắc những câu đối đầy ý nghĩa nơi cổng làng. Tại cổng làng Mông Phụ xứ, ở câu đầu bên tả khắc dòng chữ dịch ra là: “Kỷ Mão mạnh hạ sắc chỉ”, nghĩa là năm Kỷ Mão làng dựng cổng làng. Căn cứ vào nội dung này mà các nhà nghiên cứu đã xác định được niên đại tương đối chính xác của cổng (năm 1553). Câu đầu bên hữu ghi “Thế hữu hưng nghi đại”, với nghĩa là: cần phát huy kế tục những giá trị văn hóa tinh thần truyền thống của làng quê (tinh thần hiếu học, đoàn kết, thượng võ) và cuộc đời muốn được hưng thịnh cần phải thích nghi. Có thể nói, nội dung lời dặn dò của các bậc tiền nhân ở làng Đường Lâm đến nay vẫn còn nguyên giá trị.

Bước chân qua cổng làng, chúng ta như lạc vào không gian của làng quê Bắc bộ thuở nào (ảnh st)
Bước chân qua cổng làng, chúng ta như lạc vào không gian của làng quê Bắc bộ thuở nào (ảnh st)

Trải qua thời gian, làng Mông Phụ vẫn giữ được hầu hết các đặc trưng cơ bản của một ngôi làng người Việt với cây đa, bến nước, sân đình. Bước chân qua cổng làng, chúng ta như lạc vào không gian của làng quê Bắc bộ thuở nào, bởi làng vẫn giữ được những giá trị truyền thống, mang đậm dấu ấn của một nền văn minh lúa nước.

Cổng làng Ước Lễ

Làng Ước Lễ (Thanh Oai, Hà Nội) vốn có một cổng trước một cổng sau, cổng chính nằm ở đầu làng xây từ thời Mạc, cổng hình vòm cuốn, mái cong vút. Hai cột bên và trên hai mặt đều đắp nổi chữ hán, thoạt trông cổng như một gác chuông chùa nhưng lại tạo một cảm giác chế ngự của một công trình quân sự.

Làng Ước Lễ (Thanh Oai, Hà Nội) vốn có một cổng trước một cổng sau, cổng chính nằm ở đầu làng xây từ thời Mạc, cổng hình vòm cuốn, mái cong vút (ảnh st)
Làng Ước Lễ (Thanh Oai, Hà Nội) vốn có một cổng trước một cổng sau, cổng chính nằm ở đầu làng xây từ thời Mạc, cổng hình vòm cuốn, mái cong vút (ảnh st)

Cổng làng Ước Lễ có dáng chung là hình thang cao 6m, ngang 12m được xây bằng gạch chỉ nung đỏ, chất liệu xây dựng và làm mái hoàn toàn bằng gạch và bê tông bề thế với ý nghĩa ngăn chặn kẻ thù. Trên mặt trước cổng có đắp nổi 3 chữ “Ước Lễ môn” tức là cổng làng Ước Lễ. Nếu kiến trúc của cổng thành xưa thường có sông hoặc hào đào bao quanh thì Ước Lễ cũng có lạch nước trước mặt, người ra vào làng sẽ đi qua một cây cầu bắc qua lạch nước này. Ngoài giá trị bảo vệ, lạch nước và chiếc cầu này đóng một vai trò không nhỏ làm nên vẻ đẹp nên thơ cho cổng làng Ước Lễ.

Cổng làng được thiết kế theo lối kiến trúc độc đáo, được ngăn cách với nơi giao thương bởi một cây cầu bắc ngang qua (ảnh st)
Cổng làng được thiết kế theo lối kiến trúc độc đáo, được ngăn cách với nơi giao thương bởi một cây cầu bắc ngang qua (ảnh st)

Hai bên trụ cổng dưới còn được trang trí hình cá chép như nhắc đến tích cá vượt vũ môn. Hình ảnh cá chép thể hiện trên cổng gần gũi với thực tế, đường nét sinh động, phía trên vòm và mặt cổng được xây một vọng lâu có mái che cong vút. Vọng lâu trước đây chỉ có tác dụng như chòi canh gác những kẻ xấu hay quân địch xâm nhập làng, ngày nay nó chỉ có tác dụng làm đẹp cho cổng làng và trong những ngày hội, làng sẽ treo cờ trên đó. Ở mặt sau cổng có chữ “Thiều cao đại” xuất phát từ tích truyện xa xưa của cha ông truyền lại với mong muốn sau này con cháu trong làng đỗ đạt và làm quan to, cổng làng cao thì xe ngựa mới đi vừa. Chữ khắc ở phía sau để những người dân đi ra khỏi cổng đọc được sẽ tự nhắc nhở mình phải có chí học hành và trở thành những người thành đạt giúp ích cho dân.

 Ngoài giá trị bảo vệ, lạch nước và chiếc cầu này đóng một vai trò không nhỏ làm nên vẻ đẹp nên thơ cho cổng làng Ước Lễ (ảnh st)
Ngoài giá trị bảo vệ, lạch nước và chiếc cầu này đóng một vai trò không nhỏ làm nên vẻ đẹp nên thơ cho cổng làng Ước Lễ (ảnh st)

Với mỗi chúng ta, ai đã từng sinh ra ở làng đều có một tuổi thơ thật êm đềm, đẹp đẽ, bởi nếu ngôi nhà là nơi trở về sau mỗi ngày làm việc mệt mỏi thì làng quê lại là sự trở về sau những chuyến đi dài của cuộc đời. Về với làng, nghe tiếng bước chân mình rộn lên nền gạch dẫn vào làng hay chạm tay vào lớp đá ong xù xì nhưng mát rượi của chiếc cổng làng sẽ cảm nhận thấy có điều gì đó vẫn còn tiềm ẩn dưới lớp đá dày trầm mặc.

=> XEM THÊM: CỔNG LÀNG BẮC BỘ – NƠI IN DẤU HỒN VIỆT XƯA

Để biết thêm nhiều thông tin hữu ích về những vấn đề liên quan đến văn hoá, đời sống, ẩm thực hoặc du lịch, mời độc giả ghé thăm Fanpage HỒ VĂN – VĂN MIẾU để hiểu rõ hơn!