HOME | Sự kiện văn hóa|TÌM HIỂU VỀ THƯ PHÁP VỚI NÉT ĐẸP CHO CHỮ TRONG SỰ KIỆN TÔN SƯ TRỌNG ĐẠO TẠI HỒ VĂN

Tin tức

Lưu niệm

Hoạt động dịch vụ

TÌM HIỂU VỀ THƯ PHÁP VỚI NÉT ĐẸP CHO CHỮ TRONG SỰ KIỆN TÔN SƯ TRỌNG ĐẠO TẠI HỒ VĂN

07:19 - Ngày 16/11/2018

Thư pháp được biết đến như một trong những tinh hoa nghệ thuật viết chữ, với các công cụ gọi là văn phòng tứ bảo (bút, nghiên, giấy, mực). Còn đối với Thư pháp chữ Việt (hay thư pháp Việt ngữ) chính là chữ quốc ngữ Việt viết theo lối thư pháp, xuất hiện ở Việt Nam từ thập niên 1950 – 1960. Người đầu tiên có ý tưởng này – “Ông tổ” của Thư pháp chữ Việt là Đông Hồ Lâm Tấn Phát.

Ảnh chụp mô phỏng “Ông tổ” của Thư pháp chữ Việt là Đông Hồ Lâm Tấn Phát.
Ảnh chụp mô phỏng “Ông tổ” của Thư pháp chữ Việt là Đông Hồ Lâm Tấn Phát.

Nghệ thuật thổi hồn cho những con chữ trên thế giới

Thư pháp phương Tây là sự đo đếm về tỷ lệ con chữ
Thư pháp phương Tây là sự đo đếm về tỷ lệ con chữ

Có lẽ, nói về nghệ thuật viết chữ thì ở phương Tây, thư pháp được thực hiện bằng bút sắt, thước, compa…;con chữ nắn nót theo từng tỷ lệ và chuẩn mực của cái đẹp. Nhưng đến với thư pháp phương Ðông (trong đó có Việt Nam), thư pháp là phải dùng bút lông, mực, giấy đưa nghệ thuật viết chữ lên đỉnh cao, mang tính triết học. Đơn cử như việc chọn một câu văn hay bài thơ để viết lên trang giấy cần hết sức cẩn trọng. Bởi ngoài việc thể hiện nét bút tài hoa, nội dung bức thư pháp còn phải cho thấy kiến thức, tâm hồn của người viết. Khi cầm bút, bên cạnh những đường nét rồng bay phượng múa, thư pháp gia còn cần tịnh tâm – nhập tâm với những gì mình định viết.Nghệ thuật Thư pháp được thể hiện bằng chữ Hán, sử dụng bút lông, mực tàu, giấy và nghiên mài mực hay còn gọi là “văn phong tứ bảo”. Với người Trung Hoa đã đưa nghệ thuật viết chữ đẹp thành một môn nghệ thuật, cao quý có tính chất phô diễn, mang khí phách của con người, và thêm vào đó là cá tính của người cầm bút.

Thư pháp Phương Đông bắt nguồn từ nghệ thuật viết chữ Hán
Thư pháp Phương Đông bắt nguồn từ nghệ thuật viết chữ Hán

Ở Nhật bản người ta gọi nghệ thuật viết chữ đẹp là Thư đạo, ở Hàn Quốc người ta gọi là Nghệ thư, ở Việt Nam gọi là Thư pháp.

Thư đạo bắt nguồn từ viết chữ đẹp tại Nhật Bản
Thư đạo bắt nguồn từ viết chữ đẹp tại Nhật Bản

Khi đánh giá thư pháp là một môn nghệ thuật cao siêu, bởi các tiêu chí đánh giá một bức thư pháp rất khắt khe. Một thư gia có thể hành bút, thì phải trải qua thời gian khổ luyện. Nắm được tiêu chí cơ bản về: Điểm hoạch (đường nét), kết thể (bố cục), thần vận (cái hồn) của tác phẩm, và cao hơn thế nữa chính là cảnh giới tư tưởng của thư gia. Hơn nữa người cầm bút còn phải có kiến thức sâu rộng và khả năng cảm thụ thẩm mỹ. Sư đòi hỏi đối với một thư gia không phải chỉ đơn thuần ở luyện tập về kiến trúc, kiến thức tạo hình, tạo màu mà còn phải là một tu luyện tâm thân. Tại sao lại phải tu luyện tâm thân tức là:Tâm bình tĩnh khí, thì nét bút thể hiện sự ổn định trong trạng thái tư tưởng, mềm mại nhưng không lỏng lẻo, cứng cỏi nhưng không khô khan, trong cương có nhu, trong động có tĩnh. Đó chính là phần hồn của một thư pháp.

Phong thái ung dung, nụ cười phúc hậu cùng cái tâm sáng cũng góp phần làm nên giá trị của bức thư pháp
Phong thái ung dung, nụ cười phúc hậu cùng cái tâm sáng cũng góp phần làm nên giá trị của bức thư pháp

Một thư gia có tâm hồn hòa ái, sự kiên trì nhẫn nại, hay tính tình nóng vội, tự cao, đều thể hiện ra nét bút của mình, độ đậm nhạt của nét bút, tốc độ viết nhanh chậm đều thể hiện trạng thái tâm tư của người đó khi cầm bút.

Tương tự như vậy, bên cạnh một bức thư pháp đẹp thì người thưởng thức thư pháp cũng đòi hỏi một kiến thức và cách cảm thụ rất sâu. Họ cảm thụ bút pháp và sự sáng tạo của tác giả qua từng nét bút với tiết tấu nhanh chậm, nét mực ướt đẫm lâm li hay ủy mị thướt tha và với độ đậm nhạt của nét bút cũng như cách phối hợp với màu giấy trắng mực đen một cách hài hòa sắc cạnh. Sự am tường về chữ Hán, và quy luật thứ tự nét bút, số nét bút của từng chữ. Từ đó mà người thưởng ngoạn thư pháp sẽ cảm nhận được sự tinh tế của tác phẩm, thông hiểu hàm ý và nội dung của thư gia mà thấy gần gũi và thương mến. Có lẽ đây chính là những cảm xúc đặc biệt đặc sắc mà ít một môn nghệ thuật nào có thể làm được.

Đôi nét về nghệ thuật thư pháp Việt nam

Ở Việt Nam, thư pháp được bắt đầu từ thư pháp chữ Hán, trong thời kỳ Bắc thuộc người Hán đã truyền bá văn hóa và cả chữ viết vào nước ta, trong đó có cả nghệ thuật thư pháp, trải qua hàng nghìn năm thư pháp chữ Hán tại nước ta cũng phát triển rộng rãi. Thời phong kiến xưa, cũng có một số ông đồ học và viết chữ Hán, chữ viết đã đạt đến trình độ đỉnh cao và niềm yêu chuộng của đông đảo tầng lớp trong xã hội. Đến khi chữ Quốc Ngữ ra đời dần thay thế cho chữ Hán thì thư pháp chữ Quốc Ngữ từ đó cũng được hình thành. Thư pháp chữ Việt dễ dàng thể hiện theo nhiều cách khác nhau, tự do sáng tạo không ràng buộc trong khuôn khổ như chữ Hán, nhưng phải luôn giữ vững cấu trúc của chữ. Tuy nhiên, là chữ Latin không phải chữ tượng hình như chữ Hán nên khó biểu đạt được tâm ý và nội dung của câu chữ, chính vì vậy người viết thường sáng tạo nên những tác phẩm mang hình ảnh cần biểu đạt.

Một trong những dụng cụ viết trực tiếp thổi hồn cho con chữ
Một trong những dụng cụ viết trực tiếp thổi hồn cho con chữ

Có thể nói rằng thư pháp là một loại hình nghệ thuật biểu thị sự cao siêu trong kiến thức, tinh thông trong hội họa, lịch sử và vẻ đẹp của nó gắn liền với những bức tranh thủy mặc. Không chỉ vậy, nó còn bộc lộ rất rõ nét hàm ý cũng như tâm tư của người cầm bút, một loại trạng thái cảm xúc rất tao nhã. Chính vì đó mà người xưa nhìn nét chữ là đánh giá được con người.

⇒XEM THÊM TẠI: GIẤY DÓ LÀ GÌ? LỊCH SỬ HÌNH THÀNH CỦA NÓ?

Cho đến ngày nay, thư pháp phát triển rất mạnh mẽ ở Việt nam hay một số nước khác, mặc dù không giữ được nhiều về giá trị hàm ý thâm sâu, xong nó luôn được coi là một loại hình nghệ thuật thanh tao.

Những nét chữ phượng múa rồng bay
Những nét chữ phượng múa rồng bay

Độc đáo với văn hóa cho chữ tại Hồ Văn – Văn Miếu

Để kỷ niệm 36 năm ngày Hiến chương Nhà giáo và ngày di sản Việt Nam tại Hồ Văn – Văn Miếu đã diễn ra sự kiện mang tên “Tôn sư trọng đạo”. Đây là một hoạt động ý nghĩa vừa để tri ân những người lái đò thầm lặng, vừa tạo môi trường học tập và trải nghiệm bổ ích dành cho các bạn nhỏ. Và điều ý nghĩa hơn gắn liền với thầy cô, với di sản, đó chính là tại đây có diễn ra hoạt động xin chữ vô cùng đặc sắc. Du khách sẽ được hòa mình vào không khí náo nhiệt của ngày hội cho chữ, của những ước mong và cầu nguyện về những điều ý nghĩa trong cuộc sống.

Ông đồ đang thảo những nét chữ dành tặng cho mọi người
Ông đồ đang thảo những nét chữ dành tặng cho mọi người

Ông đồ cho chữ tại Hồ Văn -Văn Miếu

Nằm trong chuỗi các hoạt động giải trí văn hóa mang đậm nét cổ truyền của dân tộc, bộ môn thư pháp thu hút sự tham gia nhiệt tình của các bạn nhỏ. Đến với hoạt động lần này, các bạn không những được tìm hiểu về sự ra đời và phát triển nghệ thuật thư pháp, mà còn được học hỏi cách viết mặt chữ, ý chữ từ những “ông đồ” đi trước đầy kinh nghiệm.

Sự hướng dẫn nhiệt tình của thầy đồ dành cho các bé
Sự hướng dẫn nhiệt tình của thầy đồ dành cho các bé

Cái hay của nghệ thuật viết thư pháp đó là sẽ rèn được sự kiên nhẫn, tính cẩn thận và sự thư thái khi gửi gắm toàn bộ ý nghĩ và mong muốn vào những con chữ. “Nét chữ nết người” cũng là cái tâm và cái tầm của người cầm bút. Hiểu được điều, đó các sĩ tử chăm chú nghe giảng và tỉ mỉ, cẩn thận chấm mực, vuốt giấy. Mùi thơm từ mực tàu và giấy dó như đưa các sĩ tử trở về thời xa cũ.

Sĩ tử được hướng dẫn chấm mực để nét chữ khi viết được thanh hơn
Sĩ tử được hướng dẫn chấm mực để nét chữ khi viết được thanh hơn

Điều mà khiến cho các sĩ tử hào hứng nhất đó là có các cuộc thi viết thư pháp diễn ra, nó khác so với các cuộc thi thông thường trên trường hay trong lớp. Bởi tính gay go, quyết liệt không có nhiều mà thay vào đó là sự thư thái phô diễn đức tính quý báu qua mặt chữ.

⇒XEM THÊM TẠI: “SĨ TỬ NHÍ”- TÌM HIỂU VỀ NGHỆ THUẬT THƯ PHÁP TRUYỀN THỐNG CỦA DÂN TỘC

“Sĩ tử nhí” hào hứng tham gia viết chữ
“Sĩ tử nhí” hào hứng tham gia viết chữ

Giá trị cốt lõi mà văn hóa cho chữ mang lại

Trải qua thăng trầm của lịch sử, nghệ thuật thư pháp đi vào tâm trí người Việt như một món ăn tinh thần không thể thiếu. Cho chữ và xin chữ tưởng chừng đơn giản, song đối với người xin chữ họ trọng nhân cách của người cho và ý nghĩa mà “hồn chữ” thể hiện trên giấy. Còn đối với người cho chữ, họ sẽ phô diễn được tài năng và mong muốn gia chủ có được sự may mắn và thành công như ý chữ thể hiện.

Chữ “Tâm” với mong muốn hướng con người tới tính thiện
Chữ “Tâm” với mong muốn hướng con người tới tính thiện

Hiểu được những giá trị truyền thống quý báu của cha ông để lại. Sẽ giúp cho tất cả mọi người, đặc biệt là lớp mầm non tương lai của đất nước biết được ý nghĩa to lớn mà môn nghệ cổ truyền hướng tới. Từ đó thôi thúc các em biết trân quý và giữ gìn nét đẹp cổ truyền của dân tộc.

Hãy đến với Hồ Văn như một lần trở về trở lại giá trị hồn cốt của dân tộc, hòa mình vào những trải nghiệm để thêm yêu, thêm quý, thêm trân trọng văn hóa của dân tộc ta.