HOME | Sỹ tử thời xưa|Trạng Lường Lương Thế Vinh – Vị Trạng Nguyên Đa Tài

Tin tức

Lưu niệm

Hoạt động dịch vụ

Trạng Lường Lương Thế Vinh – Vị Trạng Nguyên Đa Tài

01:26 - Ngày 25/03/2018

Bằng sự thông minh, nhanh trí, Lương Thế Vinh đã trở thành vị Trạng nguyên đa tài, được nhân dân muôn đời mến mộ. Tên tuổi của ông đến nay vẫn được lưu danh qua những giai thoại vang bóng môt thời.

Trạng Nguyên đa tài của nước Nam

Trạng nguyên Lương Thế Vinh sinh năm Tân Dậu (1441) trong một gia đình nông dân ở làng Cao Hương, huyện Thiên Bản, nay là thôn Cao Phương, xã Liên Bảo, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định.

Chân dung Trạng Lường Lương Thế Vinh

Ngay từ nhỏ, Lương Thế Vinh đã nổi tiếng là thần đồng, thông minh, nhanh trí. Trong khi các sĩ tử thường chỉ học thuộc lòng sách thánh hiền, Lương Thế Vinh biết cách bố trí thời gian học tập và giải trí một cách khoa học. Ngoài ra, ông còn đam mê toán học và rất yêu thích văn nghệ, đặc biệt là hát chèo. Chính vì vậy, dù chưa đầy hai mươi tuổi, tài học của Lương Thế Vinh đã nổi tiếng khắp vùng Sơn Nam. Năm 23 tuổi, đời vua Lê Thánh Tông, năm Quang Thuận thứ tư (1463), Lương Thế Vinh lên kinh ứng thí và xuất sắc đỗ Trạng nguyên.

Cuộc đời 32 năm làm quan, Lương Thế Vinh đều ở Viện hàn lâm, giữ đến chức Hàn lâm Thị thư chưởng Hàn lâm viện sự, đứng đầu Viện hàn lâm. Ông có biệt tài về ngoại giao, được nhà vua tin yêu, giao trọng trách soạn thảo văn từ bang giao và đón tiếp sứ thần nước ngoài.

Đền thờ Trạng Lường Lương Thế Vinh (tỉnh Nam Định)

Có thể nói, Lương Thế Vinh là người tài hoa, uyên bác về mọi mặt như âm nhạc, giáo dục, toán học, văn học… Khi ông mất, vua Lê Thánh Tông đã cho lập đền thờ trên nền nhà cũ làm thơ viếng và phong ông làm phúc thần làng Cao Hương.

Vì sao lại là “Trạng Lường”

Lí do là vì ngay từ nhỏ, ông đã tỏ ra rất giỏi trong việc đo lường. Khi đỗ đạt làm quan, ông đã viết cuốn sách “Đại thành toán pháp” nhằm tổng kết kiến thức tính toán của thời đó và cả những phát minh của chính bản thân ông.

Trong sử sách ghi lại rất nhiều giai thoại về tài năng toán học của ông, một trong số đó có thể nhắc đến câu chuyện về cuộc gặp gỡ giữa Trạng Lường và sứ giả nhà Minh. Lúc đó, vua Lê Thánh Tông cử trạng nguyên Lương Thế Vinh đón tiếp đoàn sứ bộ nhà Minh. Trưởng đoàn sứ Minh vốn nghe tiếng trạng nguyên Việt chẳng những nổi tiếng văn chương, mà còn có trí thức uyên bác về khoa học. Nhân lúc đó có con voi đang kéo gỗ dưới sông lên, sứ Tàu bèn thách:
– Quan trạng có thể cân xem con voi kia nặng bao nhiêu được không?
– Được ạ!
Dứt lời, Lương Thế Vinh lấy chiếc cân, xăm xăm đi ra phía sông để cân voi.
Ông sai lính dắt voi xuống chiếc thuyền bỏ không buộc lên bờ. Voi nặng, thuyền đắm sâu xuống nước. Ông lại sai đánh dấu mép nước bên mạn thuyền, rồi dắt voi lên. Sau đó, ông ra lệnh cho quân lính khuân đá bỏ vào thuyền, cho đến khi thuyền đắm ngang mực nước đã đánh, trạng cho cân hết số đá trong thuyền và bảo với sứ Minh:
– Đây, con voi ông chỉ, nặng chừng này cân!
Viên sứ Tàu tuy trong bụng đã phục lăn, nhưng bề ngoài vẫn làm vẻ chưa tin, muốn thử tài trạng thêm, bèn xé một tờ giấy bản trong cuốn sách dày và đưa cho trạng một chiếc thước, nhờ đo xem tờ giấy dày bao nhiêu.

Với trí tuệ linh hoạt, Lương Thế Vinh đã nghĩ ngay được cách đo. Ông mượn viên sứ Tàu quyển sách, lấy thước đo chiều dày cả quyển, rồi chia cho số tờ và tìm ra đáp số, trước con mắt thán phục của sứ bộ nhà Minh.