HOME | Báo chí|NGUỒN GỐC VÀ Ý NGHĨA CỦA TẾT NGUYÊN ĐÁN KHÔNG PHẢI AI CŨNG BIẾT

Tin tức

Lưu niệm

Hoạt động dịch vụ

NGUỒN GỐC VÀ Ý NGHĨA CỦA TẾT NGUYÊN ĐÁN KHÔNG PHẢI AI CŨNG BIẾT

03:33 - Ngày 25/12/2018

Tết Nguyên Đán là ngày lễ truyền thống lớn nhất Việt Nam cũng như các nước Châu Á, là điểm giao thời giữa năm cũ với năm cũ – giữa một chu kỳ vận hành của đất trời, vạn vật cỏ cây. Dù là ngày lễ từ lâu đời nhưng không phải ai cũng biết rõ về nguồn gốc và ý nghĩa của ngày tết cổ truyền.

Tết là dịp lễ để trở về với quê hương, với gia đình và người thân
Tết là dịp lễ để trở về với quê hương, với gia đình và người thân

Cách tính lịch Tết Nguyên Đán

Do cách tính lịch âm của người Việt Nam có khác với Trung Quốc cho nên Tết Nguyên Đán của người Việt Nam không hoàn toàn trùng với Tết của người Trung Quốc và các nước chịu ảnh hưởng bởi văn hóa Trung Quốc khác.
Vì Âm lịch là lịch theo chu kỳ vận hành của mặt trăng nên Tết Nguyên Đán muộn hơn Tết Dương lịch. Do quy luật 3 năm nhuận một tháng của Âm lịch nên ngày đầu năm của dịp Tết Nguyên Đán không bao giờ trước ngày 21 tháng 1 Dương lịch và sau ngày 19 tháng 2 Dương lịch mà thường rơi vào khoảng cuối tháng 1 đến giữa tháng 2 Dương lịch. Toàn bộ dịp Tết Nguyên Đán hàng năm thường kéo dài trong khoảng 7 đến 8 ngày cuối năm cũ và 7 ngày đầu năm mới (23 tháng Chạp đến hết ngày 7 tháng Giêng).

Lịch nghỉ tết 2019
Lịch nghỉ tết 2019

Tết Nguyên Đán từ đâu mà có

Do chịu sự ảnh hưởng mạnh mẽ từ Trung Quốc 1000 năm Bắc thuộc nên việc hội nhập những tinh hoa văn hoá như Tết Nguyên Đán cũng là điều dễ hiểu từ dân tộc Việt Nam. Theo lịch sử Trung Quốc, nguồn gốc Tết Nguyên Đán có từ đời Tam Hoàng Ngũ Đế và thay đổi theo từng thời kỳ và sở thích mỗi đời vua. Đời Tam Vương, nhà Hạ chuộng màu đen nên chọn tháng giêng, tức tháng Dần. Nhà Thương thích màu trắng nên lấy tháng Sửu, tức tháng chạp làm tháng đầu năm. Nhà Chu ưa sắc đỏ nên chọn tháng Tý, tức tháng mười một, làm tháng Tết. Các vua chúa nói trên quan niệm về ngày giờ “tạo thiên lập địa” như sau: giờ Tý thì có trời, giờ Sửu thì có đất, giờ Dần sinh loài người nên đặt ra ngày Tết khác nhau.

Tưng bừng dịp lễ tết tại Trung Quốc
Tưng bừng dịp lễ tết tại Trung Quốc

Đời Đông Chu, Khổng Tử đổi ngày Tết vào một tháng nhất định là tháng Dần. Đời nhà Tần (thế kỷ 3 TCN), Tần Thủy Hoàng lại đổi qua tháng Hợi, tức tháng mười. Đến thời nhà Hán, Hán Vũ Đế (140 TCN) lại đặt ngày Tết vào tháng Dần, tức tháng giêng. Từ đó về sau, không còn triều đại nào thay đổi về tháng Tết nữa.

Đến đời Đông Phương Sóc, ông cho rằng ngày tạo thiên lập địa có thêm giống gà, ngày thứ hai có thêm chó, ngày thứ ba có thêm lợn, ngày thứ tư sinh dê, ngày thứ năm sinh trâu, ngày thứ sáu sinh ngựa, ngày thứ bảy sinh loài người và ngày thứ tám mới sinh ra ngũ cốc. Vì thế, ngày Tết thường được kể từ ngày mồng một cho đến hết ngày mồng bảy.

⇒XEM THÊM: CÁC CHỢ HOA TẾT TRUYỀN THỐNG NỔI TIẾNG Ở HÀ NỘI

Ý nghĩa nhân văn của ngày Tết cổ truyền


Tết Nguyên Đán biểu hiện sự giao cảm giữa trời đất và con người với thần linh

Xét ở góc độ mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên. Tết – do tiết (thời tiết) thuận theo sự vận hành của vũ trụ, biểu hiện ở sự chu chuyển lần lượt các mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông – có một ý nghĩa đặc biệt đối với một xã hội mà nền kinh tế vẫn còn dựa vào nông nghiệp làm chính.
Theo tín ngưỡng dân gian bắt nguồn từ quan niệm “Ơn trời mưa nắng phải thì”, người nông dân còn cho đây là dịp để tưởng nhớ đến các vị thần linh có liên quan đến sự được, mất của mùa màng như thần Đất, thần Mưa, thần Sấm, thần Nước, thần Mặt trời… người nông dân cũng không quên ơn những loài vật, cây cối đã giúp đỡ, nuôi sống họ, từ hạt lúa đến trâu bò, gia súc, gia cầm trong những ngày này.

Mâm cỗ ngày Tết đầy đủ những món ăn truyền thống
Mâm cỗ ngày Tết đầy đủ những món ăn truyền thống


Tết Nguyên Đán là ngày đoàn viên của mọi gia đình

Dù có bận bịu đến đâu, làm việc hay sinh sống xa cỡ nào nhưng cứ mỗi dịp xuân đến tết về, tất cả mọi người đều trở về với quê hương, với gia đình cùng những người thân của mình ít nhất là 3 ngày đầu năm. “ Về quê ăn Tết”, đó không phải là một khái niệm thông thường đi hay về, mà là một cuộc hành hương về với cội nguồn, nơi chôn rau cắt rốn để được được khấn vái trước bàn thờ tổ tiên, thăm lại ngôi nhà thờ, ngôi mộ, giếng nước, mảnh sân nhà,… được sống lại với những kỷ niệm đầy ắp yêu thương của tuổi thơ yêu dấu.

Theo quan niệm của người Việt Nam, ngày Tết đầu xuân là ngày đoàn tụ, đoàn viên, mối quan hệ họ hàng làng xóm được mở rộng ra, ràng buộc lẫn nhau thành đạo lý chung cho cả xã hội: tình cảm gia đình, tình cảm thầy trò, bệnh nhân với thầy thuốc, ông mai bà mối đã từng tác thành đôi lứa, bè bạn cố tri…
Năm mới, mọi thứ đều mới

Ngày tết thêm ý nghĩa hơn khi ở cạnh bên những người yêu thương
Ngày tết thêm ý nghĩa hơn khi ở cạnh bên những người yêu thương

Năm mới, mọi thứ đều phải mới

Tết là ngày đầu tiên trong năm mới, mọi người có cơ hội ngồi ôn lại việc cũ và “làm mới” mọi việc. Việc làm mới có thể được bắt đầu về hình thức như dọn dẹp, quét vôi, sơn sửa trang trí lại nhà cửa. Sàn nhà được chùi rửa, chân nến và lư hương được đánh bóng. Bàn ghế tủ giường được lau chùi sạch sẽ.
Ngoài ra, vào dịp lễ này, ai ai cũng tươm tất quần áo mới, ăn diện đẹp đẽ để ra đường và chúc Tết họ hàng. Họ cho rằng việc mặc quần áo mới đầu năm sẽ làm những việc của năm mới thêm suôn sẻ hơn, tốt đẹp hơn.

Hơn nữa, Tết là sinh nhật của tất cả mọi người, ai cũng thêm một tuổi vì thế câu nói mở miệng khi gặp nhau là mừng nhau thêm một tuổi. Người lớn có tục mừng tuổi cho trẻ nhỏ và các cụ già để chúc các cháu hay ăn chóng lớn và ngoan ngoãn, học giỏi; còn các cụ thì sống lâu và mạnh khoẻ để con cháu được báo hiếu và hưởng ân phúc.

Hình ảnh Tết đoàn viên quen thuộc hàng năm
Hình ảnh Tết đoàn viên quen thuộc hàng năm

Có thể nói, Tết Nguyên Đán vẫn là một sinh hoạt văn hoá vừa lưu giữ những giá trị truyền thống vừa thích nghi với nhịp sống hiện đại. Trong ngày Tết vẫn còn nhiều phong tục tốt đẹp và đậm tính nhân văn mà chúng ta cần giữ gìn và phát huy để Tết Nguyên Đán mãi là nét văn hoá đặc sắc của dân tộc Việt Nam!

⇒ XEM THÊM: DI TÍCH HỒ VĂN SỐNG LẠI KHÔNG GIAN VĂN HÓA TRONG SỰ KIỆN HỘI CHỮ XUÂN